"Dit is een tekst vol weetjes."

...staat er bovenaan bladzijde 26, Blok 1, les 6 van de Begrijpend Lezen-methode.

"Wie weet wat dat zijn, weetjes," vraag ik aan de achttien kinderen van groep 4. Na een tijdje gaat er een vinger omhoog. "Zeg het maar, Yusuf."

"Een weetje is een ander woord voor deetaeel," antwoordt hij zelfverzekerd. "Zeg dat nog eens," vraag ik hem, omdat ik eraan twijfel of ik het goed heb gehoord.

"Een weetje is een ander woord voor deetahil," verzekert Yusuf mij nogmaals.

"Dat klopt, jongen. En hoe weet jij dat zo goed," schuif ik Yusuf voorzichting in de richting van een genadeloze ontmaskering. Maar Yusuf heeft mijn tactiek door en besluit om voor eerlijkheid te kiezen.

"Dat staat bovenaan in de tekst," zegt hij en inderdaad, bovenaan de bladzijde staat 'een weetje is een ander woord voor detail'.

"Je kunt achter interessante weetjes komen door goed op te letten," zeg ik. "Maar je kunt ook op onderzoek uitgaan door veel te vragen. Vragen beginnen vaak met dezelfde woordjes. Wie weet over welke woordjes ik het heb?"

Er gaan een aantal vingers omhoog en na een tijdje hebben we vier woordjes verzameld: Wie, Wat, Waar en Wanneer.

Niet geheel toevallig precíes de woordjes die de meester nodig heeft.

"En met welke letter beginnen die woordjes allemaal," vraag ik. Deze vraag is zo simpel en dus zo verzekerd van succes dat de meeste kinderen die hele vinger-opsteken-shit maar overslaan en heel hard "wéé!" door de klas roepen. Behalve de kinderen die nog met één been in groep 3 staan, die roepen heel hard "wuh!".

"Dat klopt," zeg ik de kinderen, "dus nu kun je het goed onthouden. Als ik vraag naar de weetjes in een verhaaltje, dan moet je de vragen met een 'w' erbij halen. De w-tjes vragen."

Gauw ga ik door naar het volgende onderwerp (voordat een kind met 'hoe' of 'hoeveel' komt en mijn mooie uitleg verknalt).

Tweede vraag uit het boek:

"Wat is een mening?"

Al snel komen we erachter dat een mening is wat je ervan vindt. En dat niet iedereen dezelfde mening hoeft of moet hebben.
"Nathan, kom eens hier bij mij staan," zeg ik tegen een buitenlands jongetje. Hij komt naar mij toe en ik draai hem om zodat ook hij met zijn gezicht naar de aandachtig kijkende klas staat. Dan geef ik hem een vriendelijk tikje op zijn achterhoofd. Nathan begint meteen te giechelen, net als de rest van de klas.

"Wat vond je daarvan," vraag ik aan hem. Hij geeft meteen antwoord. "Niet leuk."

"Waarom moest je dan lachen?" Ha, daar heb ik hem mooi even. Nathan denkt na. "Ik vond het wel leuk," zegt hij dan.

"Dus dan is dat jouw mening. Als jij dat bij mij deed, wat zou dan mijn mening zijn?" Daar hoeft Nathan niet lang over na te denken. "Dan vind jij mij brutaal en dat vind jij niet leuk."

De les loopt gesmeerd.

"Dan heb ik nu een hele moeilijke vraag. Wie kan er een mening vertellen waar jij het mee eens bent, maar ik niet? Dus iets dat jíj vindt, maar waarvan je weet dat ík het er niet mee eens ben."

Het duurt nu iets langer voordat de vingers de lucht in gaan. Sanne heeft iets gevonden.

"Ja, Sanne?"

"Jij hebt aan de achterkant van je broek allemaal scheuren. Vooral bij je schoenen is het heel erg. Ik vind dat helemaal niet mooi. Maar jij wel."

Meteen komen er een drietal jongetjes hevig in opstand. "Het is wel mooi! Ik vinnet mooi! Vinnet stoer!"

(In groep 4 ben je als meester nog steeds een vooraanstaand rolmodel. Wat jij dicteert als zijnde stoer & cool, that's the way style goes, baby...)

Maar Sanne heeft wel een punt gemaakt en wordt door mij geprezen voor haar uitstekende antwoord op mijn vraag en haar begrip van 'een eigen mening mogen hebben.'

"Wie heeft er nóg een voorbeeld van een eigen mening waar ik het niet mee eens ben?"

Elja steekt haar vinger op. "Mevrouw Elja, zegt u het maar."

"Nou," begint ze haar uiteenzetting, "ik hou er van om met allemaal familie samen te zijn. Dan kom ik thuis en dan is papa daar en mama en mijn broer. Dat vind ik fijn. Maar jij hebt dat niet, meester, jij vindt het fijn om alleen te zijn."

Ja, dat vinden de andere zeventien ook een goeie. Instemmend knikkend kijken ze van Elja naar mij. "Ja, dat is een hele mooie, Elja," zeg ik, "want ik vind het fijn om alleen te zijn."

De kinderen weten dit. Laat ik toch nog maar een wereldwijsheidje aan Elja's standpunt toevoegen: "Maar mensen die het fijn vinden alleen te zijn, willen ook wel eens gezelschap en mensen die altijd gezelschap hebben, willen ook wel eens..," laat ik de rest in de lucht hangen.

"...alleen zijn," luidt het in koor.

Précies.